درباره کتاب “ما ایرانیان”
نوشته مسعود فراستخواه

همه این حرف و حدیث ها در مورد “ایرانی جماعت” که هر روز تو مترو و تاکسی و اتوبوس ازش حرف میزنیم و درواقع اسمش رو هم گذاشتیم حرف های اتوبوسی، تقریبا همه رو خسته کرده و تبدیل شده به اون جنس حرفها که وقتی پاش وسط میاد من یکی که حال و حوصله شنیدنش رو ندارم. همین که ما ایرانی ها فلان طور هستیم و اروپایی ها فلان طور.

اصن شما یه بار (فرقی نمیکنه چه ساعتی از شبانه روز!) بزنید همین شبکه یک خودمون. قطعا داره قسمت هفتصد و هفتاد و شیشم سری برنامه های “آخ ما چه خوب بودیم و چه حیف شدیم” استاد رحیم پور ازغدی رو پخش میکنه. از شاطر سرکوچه ما تا پرزیدنتِ اسبق و شوت آوت مون همه میدونن ما تمدن معرکه ای داشتیم و وقتی ما بیمارستان داشتیم اونا تو اسطبل زایمان میکردن و همه این اراجیفی که همه حفظ هستند.

بگذریم. کتاب “ما ایرانیان” آقای مسعود فراستخواه رو تازه شروع کردم به خواندن. قطعا و بدون هیچ تعارفی خودم رو در صلاحیت اظهار نظر در خصوص کتاب نمیدونم. اشاره به منابع بسیار زیاد،ذکر مثالهای متعدد عینی و روان بودن سیر نوشتار کتابِ ایشون به قدری حرفه ای و ستودنیه که برام قابل تقدیره این حجم از مفاهیم و استدلال های جامعه شناختی رو چطور انقدر روان و عوام فهم نوشتند.

جناب مسعود فراستخواه در اوایل کتاب توضیح میدند که دو رویکرد اصلی در تحلیل جامعه شناختی ایرانیان الگوهای اِسناد بیرونی و الگوهای اِسناد درونی ست.

الگوهای ِاسناد بیرونی خلقیات را به عوامل بیرونی اسناد میدهند، اما در الگوی اسناد درونی عوامل روحیات مردم را در درون پی جویی میکنند.

ما ایرانیان(ویراست دوم) / مسعود فراستخواه / صفحه ۵۵

ایشون در ادامه رویکرد سیستمی به تحلیل خلقیات ایرانیان رو در این میدونند که بر خلاف بسیاری از تحلیل های یک سویه و موضوع محور، عوامل جامعی در تاثیر گذاری بر روی خُلق ایرانیان لحاظ بشه و در تحلیلِ سهم هرکدام از آنها غفلتی صورت نگیره.

… با مبنا قرار دادن تفکر کل نگر سیستمی الگویی چهار سطحی پیشنهاد کرده است که سطوح زیر را دربر میگیرد: اول نهاد ها و ساختارها، دوم عاملیت سازمانی، سوم محیط منطقه ای و جهانی و چهارم وقایع و رویدادها.

ما ایرانیان(ویراست دوم) / مسعود فراستخواه / صفحه ۶۲

در ادامه کتاب نویسنده مصداق های بسیاری برای فهم صحیح مطالب میاورد. از رواج خشونت و تقلب گرفته تا کنترل بیرونی رفتارها از طرف نهاد های دوستان، خانواده و یا در راس آنها حکومت که باعث میشود واکنش هایی از قیبل دورویی، دروغگویی و پنهان کاری در ما ایرانیان برجسته تر شود.

یک مثال دیگر این است که وقتی نهاد خانواده و سیاست، کمالگرایی پدرسالارانه است نوعی مشروعیت برای خشونت به وجود می آید. پدری که فرزندش را برای تربیت تنبیه میکند، ذاتا آدم بدی نیست. بلکه در نظر او خشونت برای تربیت و کمال بشر لازم است. گاهی حتی روایاتی هم بیان میکنند و میگویند، شلاق را از دیوار اتاق بیاویزید، مستحب است که شلاق آنجا بماند و فرزندان ببینند. در واقع نهاد پدرسالاری این شکل از مشروعیت را برای کنترل رفتار دیگران به همراه دارد. در سطح سیاسی هم چنین است، آنهایی که در نظام پدرسالاری سیاسی خشونت دولتی را اعمال میکنند چه بسا برای این کار خود توجیه دارند و آن سوق دادن جامعه بشری به کمال و فلاح است!

ما ایرانیان(ویراست دوم) / مسعود فراستخواه / صفحه ۷۰

مثال زیر هم مدل ذهنی شناخته شده ای از ما ایرانیان هست. هرچند که در اینجا تنها مثال رو ذکر کردند و تحلیل در ادامه کتاب صورت گرفته:

تاثیر محیط بر نوعِ نگاه به عقلانیت

تاثیر محیط بر نوعِ نگاه به عقلانیت

سعی دارم همینطور که کتاب رو پیش میرم حداقل یک پست دیگه در خصوص این کتاب بگذارم.

کتاب “ما ایرانیان” رو میتونید از این لینک  (فروش اینترنتی نشر نی) خریداری کنید.

  1. علی اختری

    سلام سلام سلام.
    اولا باید برای درک درست این کتاب، به مبحث تفکر سیستمی، تسلط بسیار زیادی داشت. واقعا مبحث های جالبی رو مورد بحث قرار می ده. اما یه مشکلی هستش، اینه که انگار یه نفر هفت تیر گذاشته روی شقیقه نویسنده و گفته که یا از سنگین ترین و نامفهوم ترین کلمه ای که به ذهنت میرسه استفاده کن یا تیر می زنم.

    • پوریا صفرپور

      اوه علی جان
      نظر جالبی بود ولی میخوام یه چیزی بگم
      ببین خب آدمهایی با سطح سواد ایشون واقعا هرچقدر هم شاخه شون رو خم کنن که ما یه چیز بچینیم، بازهم فکر میکنم قدمون کوتاه بیاد!
      یک چیز دیگه هم هست و اون اینه که به نظرم خیلی جاهای کتاب کاملا فرم تحقیقی، گزارشی و علمی داره. رو همین حساب فکر میکنم اگر اصطلاحات و مفاهیم از حدی که نویسنده به عنوان متخصص اون زمینه تشخیص میده پایین تر بیاد، از ارزش علمی کتاب کاسته میشه که شاید این مسئله چندان مطلوب نویسنده نباشه.

      • علی اختری

        آره درسته. درواقع انتقادی به نویسنده نبود فقط خواستم کسی که قصد خرید این کتاب رو داره بدونه که برخلاف ظاهر کتاب، کتابی برای “همه” نیست و گاهی باید با یه لغت نامه کنار دستت، متنش رو بخونی. من به شخصه بعد خوندن نیمی از کتاب، متوقف شدم و رفتم در این زمینه کتاب ها و مقالات ابتدایی رو خوندم بعد سراغش اومدم تا بهتر درکش کنم.

        • پوریا صفرپور

          موافقم علی
          این یکی دو روز که کتاب رو جلوتر رفتم بیشتر هم باهات شدم😉.

  2. سلام پوریا جان
    ممنون به خاطر معرفی این کتاب . راستش تا حالا اسمش رو نشنیده بودم به نظرم موضوعش باید جالب باشه. رفت توی لیست کتابایی که باید بخرم. بازم ممنون

    • پوریا صفرپور

      محمد صادق عزیز
      وبلاگت خوب و جالبت رو دیدم. دغدغه کتاب خوانی از کامنتت و از مطالبت کاملا مشخصه.
      خوشحالم از آشنایی با شما دوست متتمی جدید.

نظر شما چیست؟